Twoje auto zaczęło gorzej odpalać, szarpie podczas przyspieszania albo nagle zaczęło palić więcej niż zwykle? To mogą być pierwsze objawy zużytych świec zapłonowych. Ten z pozoru niewielki element ma ogromny wpływ na komfort jazdy, spalanie i bezpieczeństwo, a jego zaniedbanie potrafi skończyć się kosztowną naprawą.
W tym artykule pokażę Ci, po jakich objawach rozpoznasz zużyte lub uszkodzone świece zapłonowe, kiedy powinieneś zareagować natychmiast i co możesz zrobić, żeby uniknąć poważniejszych problemów z silnikiem.
Przy każdej iskrze z elektrod ubywa odrobina metalu. NGK nazywa to erozją iskrową: odstęp między elektrodami rośnie i zmienia kształt, a napięcie potrzebne do przeskoku iskry rośnie o około 500 V na każde 20 000 km. Według NGK w silniku czterosuwowym odstęp powiększa się zwykle o 0,01–0,02 mm na 1000 km. Większe napięcie mocniej obciąża też cewki zapłonowe.
Świeca pracuje prawidłowo w określonym zakresie temperatur. NGK podaje, że poniżej około 450°C nagar nie wypala się z izolatora, a powyżej około 800°C elektrody mogą się rozżarzyć i zapalać mieszankę przed iskrą. Dlatego na zużycie świec wpływa nie tylko przebieg, ale też styl jazdy i stan silnika.
NGK i Bosch wymieniają podobne objawy:
Bosch zaleca wymienić świece jak najszybciej, gdy pojawi się choćby jeden z tych objawów. Nie warto jeździć z wypadającymi zapłonami, bo niespalone paliwo trafia do katalizatora i może go uszkodzić. Sterownik silnika zapisuje wtedy zwykle kod P0300 (losowe wypadanie zapłonów) albo P0301–P0308 (wypadanie w konkretnym cylindrze).
Takie same objawy dają uszkodzone cewki i przewody zapłonowe, a także usterki wtrysku. Jak odróżnić cewkę od świecy, opisujemy w poradniku o objawach uszkodzonej cewki zapłonowej.
Wygląd wykręconej świecy dużo mówi o pracy silnika. Opisy w tabeli pochodzą z materiałów technicznych NGK:
| Wygląd świecy | Co zwykle oznacza |
|---|---|
| Izolator biało-szary lub jasnobrązowy | Stan prawidłowy, spalanie przebiega normalnie |
| Suchy, czarny nagar | Świeca za rzadko osiąga temperaturę samooczyszczania – np. same krótkie trasy – albo jest za „zimna”, albo mieszanka jest za bogata |
| Grube osady na końcówce | Słabe paliwo, duże zużycie oleju przez zużyty silnik albo spalanie płynu chłodniczego (uszkodzona uszczelka głowicy) |
| Mokra, olejowa końcówka | Olej w komorze spalania – problemy z pierścieniami tłokowymi albo układem zaworowym, czasem uszkodzona uszczelka głowicy |
| Nadtopione, prawie zlepione elektrody | Przegrzanie: zła wartość cieplna świecy albo spalanie stukowe w silniku; grozi uszkodzeniem tłoka lub zaworów |
| Pęknięty izolator | Zły moment dokręcania, nieprawidłowe spalanie albo świeca upuszczona przed montażem |
Jeśli świeca jest zanieczyszczona olejem albo przegrzana, sama wymiana nie wystarczy – trzeba znaleźć usterkę silnika, bo nowe świece szybko skończą tak samo.
Odstępu między elektrodami w nowych świecach nie reguluj. Bosch podkreśla, że jego świece mają fabrycznie ustawiony odstęp, a zmiana ustawienia może przyspieszyć zużycie elektrod i pogorszyć pracę silnika.
Wiążący jest termin podany przez producenta auta w książce serwisowej – zaleca to zarówno NGK, jak i Bosch. NGK podaje, że producenci samochodów przewidują wymianę co 20 000–120 000 km, zależnie od silnika i rodzaju świec.
Jeśli w aucie montowano świece irydowe, nie zastępuj ich zwykłymi, licząc na ten sam przebieg. Zwykła świeca zużyje się dużo szybciej niż zakłada harmonogram serwisowy. Niezależnie od terminu Bosch zaleca wymianę, gdy pojawią się objawy zużycia.
Gaz stawia świecom wyższe wymagania. NGK podaje, że przy spalaniu LPG temperatura końcówki świecy rośnie o około 80°C lub więcej, a napięcie potrzebne do zapłonu jest wyższe nawet o 5000 V niż na benzynie. Mocniej obciąża to cały układ zapłonowy, zwłaszcza cewki. Według NGK zwykłe materiały elektrod i korpusu korodują przy spalaniu gazu dużo szybciej.
Dlatego producenci oferują świece do instalacji gazowych. NGK w serii LPG LaserLine stosuje cienką elektrodę irydową (0,6 mm), która potrzebuje niższego napięcia, fabrycznie ustawiony odstęp 0,8 mm i powłokę antykorozyjną korpusu. NGK zwraca też uwagę, że przy LPG trzeba dokładnie sprawdzić przewody zapłonowe, bo napięcie musi dotrzeć do świecy bez strat.
Zbyt słabe dokręcenie grozi według NGK utratą szczelności i przegrzaniem świecy, a zbyt mocne – rozciągnięciem korpusu, przegrzaniem elektrod i nawet uszkodzeniem silnika. Nie montuj świecy, która spadła na twardą podłogę, bo jej izolator mógł pęknąć.
Film: instalacja i momenty dokręcania świec zapłonowych, NGK Spark Plug Europe.
Świece dobiera się do konkretnego silnika. Liczą się średnica i długość gwintu (w nowszych, mniejszych silnikach często 12 mm zamiast 14 mm), rodzaj gniazda (z podkładką albo stożkowe), wartość cieplna, liczba i materiał elektrod, a przy LPG – czy świeca jest przeznaczona do gazu. NGK przestrzega, że zła wartość cieplna może prowadzić do zanieczyszczenia świecy nagarem albo do przegrzania.
Najpewniej dobrać świece po numerze VIN. Cena zależy od rodzaju świec i producenta – aktualne ceny zobaczysz w katalogu po wybraniu swojego auta. Jeśli nie wiesz, które świece pasują, bezpłatnie dobierzemy części po numerze VIN. Zamówienie odbierzesz osobiście w naszym sklepie przy ul. Malinowej 1 w Krakowie bez kosztów dostawy, a przy zamówieniach powyżej 299 zł wysyłka jest darmowa.
Najczęściej zauważysz trudności z uruchomieniem silnika, szczególnie na zimno, nierówną pracę jednostki, szarpanie przy przyspieszaniu oraz falujące obroty na biegu jałowym. Często dochodzi też do spadku mocy, gorszego przyspieszenia i zwiększonego zużycia paliwa.
Tak, długotrwała jazda z wypadaniem zapłonów sprawia, że niespalone paliwo trafia do katalizatora, przegrzewając go i przyspieszając jego zużycie. To jedna z głównych przyczyn kosztownych awarii tego elementu, dlatego nie warto zwlekać z wymianą świec.
Przyjmuje się, że współczesne świece wytrzymują około 30 tysięcy kilometrów, ale ich stan warto kontrolować co kilkanaście tysięcy. W autach z instalacją LPG wymiana powinna następować częściej, bo warunki pracy świec są tam bardziej wymagające.
Nie zawsze, bo podobne objawy mogą powodować też uszkodzone cewki zapłonowe, przewody wysokiego napięcia czy problemy z układem paliwowym. Świece są jednak jednym z najprostszych i najtańszych elementów do sprawdzenia, dlatego od nich zwykle zaczyna się diagnostykę.
Jeżeli masz podstawowe narzędzia i wiesz, jak bezpiecznie je wykręcić oraz dokręcić z odpowiednim momentem, możesz zrobić to samodzielnie. Jeśli jednak masz wątpliwości albo jednocześnie pojawiają się inne objawy, na przykład kontrolka „check engine”, rozsądniej będzie zlecić wymianę i diagnostykę profesjonalnemu warsztatowi.
Najlepiej kierować się zaleceniami producenta pojazdu i dobierać świece po numerze VIN, kodzie silnika lub dokładnym modelu samochodu. W internetowym sklepie z częściami możesz skorzystać z wyszukiwarki części, która podpowie Ci właściwe referencje.